Chuyên gia giải đáp: Tiêm vaccine mũi 3 có miễn nhiễm Covid-19? Khắc phục trầm cảm, rối loạn tâm lý hậu Covid-19 ra sao?

Kênh 14 - - Link gốc

Chuyên gia đã có những chia sẻ về việc Bộ Y tế thay đổi tiêu chí đánh giá cấp độ dịch, cũng như tình hình dịch bệnh khi xuất hiện biến chủng Omicron, di chứng hậu Covid-19.

Ngày 9/1, Phó Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Y tế khẩn trương rà soát, sửa đổi hướng dẫn đánh giá cấp độ dịch phù hợp với tình hình mới. Hồi cuối tháng 11/2021, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn cho rằng thay vì đánh giá cấp độ dịch theo 3 tiêu chí (số ca mắc mới tại cộng đồng, tỷ lệ bao phủ vaccine và khả năng thu dung, điều trị), Bộ Y tế sẽ tập trung vào việc giảm tỷ lệ ca nhập viện, bệnh nhân nặng, tử vong và lấy đó làm chỉ tiêu đánh giá cấp độ dịch.

Bên lề Đại hội đại biểu toàn quốc Hội truyền nhiễm Việt Nam sáng 14/1, GS.TS. Nguyễn Văn Kính, Chủ tịch danh dự Hội Truyền nhiễm Việt Nam đã có buổi trao đổi về việc thay đổi tiêu chí đánh giá cấp độ dịch, cũng như tình hình dịch bệnh khi xuất hiện biến chủng Omicron, di chứng hậu Covid-19.

Vì sao thay đổi tiêu chí đánh giá cấp độ dịch? Tiêm vaccine có miễn nhiễm Covid-19?

Bộ Y tế sẽ có kế hoạch thay đổi tiêu chí đánh giá cấp độ dịch, theo đó chú trọng vào số bệnh nhân nặng và tử vong, thay vì "đếm" ca trong cộng đồng. Vì sao lại có sự điều chỉnh này?

GS.TS. Nguyễn Văn Kính: Trước hết, đại dịch Covid-19 diễn ra hai năm qua và hiện vẫn phức tạp, rất khó lường, đặc biệt xuất hiện các biến chủng mới.

Các biến chủng luôn luôn liên quan 3 vấn đề. Thứ nhất, tính lây nhiễm của các chủng mới luôn cao hơn các chủng cũ, ví dụ Omicron có tính lây nhiễm cao hơn chủng Delta 4,2 lần. Như vậy, cùng một lúc, Omicron có thể lây nhiễm cho rất nhiều người và chu kỳ lây nhiễm sẽ ngắn hơn.

Thứ hai, về độc lực của chủng mới. Theo quy luật tự nhiên, virus nào lây lan càng nhanh càng mạnh thì độc lực của nó càng yếu đi.

Thứ ba, vô cùng quan trọng, tiêm chủng vaccine Covid-19 không phải để ngăn chặn đại dịch, mà nhằm giảm diễn biến nặng và tử vong. Do đó, những người đã tiêm 2 hay 3 mũi vaccine Covid-19, vẫn bị lây nhiễm chủng mới như bình thường.

GS.TS. Nguyễn Văn Kính, Chủ tịch danh dự Hội Truyền nhiễm Việt Nam

Trước đây, nhiều nước trên thế giới theo đuổi chiến lược "Zero Covid", bằng cách xét nghiệm để sàng lọc F0, ngăn chặn nguồn lây trong cộng đồng. Tuy nhiên, hiện nay, chúng ta truy vết và cách ly không kịp tốc độ lây lan của virus SARS-CoV-2. Hơn nữa, những ca bệnh không triệu chứng ngày càng chiếm tỷ lệ lớn. Do đó, các nước đã chuyển từ "Zero Covid" sang "chung sống an toàn với dịch bệnh". Việt Nam cũng đang thực hiện theo chiến lược này.

Các nước hiện nay coi F0 không triệu chứng không phải là bệnh nhân, mà chỉ là người lành mang trùng. Những người này có thể tự cách ly và điều trị tại nhà nếu đủ điều kiện, chỉ sau 3-5 ngày sẽ tự khỏi.

Tuy nhiên, cũng sẽ có một tỷ lệ nhất định những người cao tuổi, có bệnh nền như mỡ máu, huyết áp cao, thận, gan… được gọi là người nguy cơ cao, có thể diễn biến nặng. Chúng ta cần giám sát chặt diễn biến những ca bệnh này để chuyển tuyến kịp thời, thay vì đưa hết F0 kể cả không triệu chứng vào bệnh viện sẽ gây quá tải.

Chiến lược mới tập trung vào số bệnh nhân nặng và tử vong có giá trị như thế nào?

GS.TS. Nguyễn Văn Kính: Chiến lược mới giúp chúng ta giảm tải bệnh viện và giảm tỷ lệ tử vong. Những F0 nhẹ và không triệu chứng tự điều trị tại nhà, sẽ giảm tốn kém cho người dân, đỡ tạo áp lực cho nhân viên y tế. Từ đó, bệnh viện có thể dồn trang thiết bị hiện đại như máy thở, ECMO cho các ca bệnh nặng, giúp giảm tỷ lệ tử vong.

Hà Nội hiện tập trung vào chiến lược giảm thiểu bệnh nhân nặng và tử vong

Với sự xuất hiện của biến chủng mới Omicron, dự đoán về tình hình dịch trong giai đoạn mới? Một số người cho rằng Omicron là vaccine tự nhiên để chấm dứt đại dịch, quan điểm của ông thế nào?

GS.TS. Nguyễn Văn Kính: Về diễn biến dịch trong giai đoạn tới, chưa có chuyên gia nào dám đưa ra dự đoán, kể cả Tổ chức y tế thế giới (WHO).

Nhiều người cho rằng, sẽ xuất hiện chủng mới liên kết kép giữa Delta và Omicron. Nhưng nhiều chuyên gia tin rằng, với sự bao phủ vaccine rộng rãi trên toàn cầu và rất nhiều nước đã tiêm mũi 3, thậm chí mũi 4, thì có thể hạn chế được các biến chủng sau này. Nếu chủng mới mang thể nhẹ, thì người dân cũng sẽ có miễn dịch tự nhiên để bảo vệ.

Và hy vọng rằng, trong một thời gian không xa, đại dịch sẽ kết thúc. Về nguyên tắc, một đại dịch bùng lên rồi sẽ kết thúc, vấn đề là cần thời gian!

Trầm cảm, rối loạn tâm lý hậu Covid-19

Những người bệnh sau khi mắc Covid-19 sẽ để lại nhiều di chứng nặng nề ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống sau này?

GS.TS. Nguyễn Văn Kính: Thật ra thế giới vẫn đang theo dõi những người mắc Covid-19 và nhận thấy rằng có một số di chứng hậu Covid-19, đúng hơn là biến chứng. Nhiều người cảm thấy mệt mỏi, đôi lúc khó thở nhưng trong phổi không bị tổn thương. Những di chứng này chủ yếu là hội chứng rối loạn về mặt tâm lý. Nhiều bệnh nhân tỏ ra sợ hãi với bệnh dịch, dẫn tới bị trầm cảm hoặc ảnh hưởng đến trí nhớ.

Có thể sau một thời gian, các di chứng này lại hết, nhưng bao giờ hết hoặc tồn tại trong bao lâu thì chúng ta cần nghiên cứu và theo dõi thêm.

Làm thế nào để khắc phục những hội chứng hậu Covid-19 này?

GS.TS. Nguyễn Văn Kính: Những người bị biến chứng hậu Covid-19 phải được tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc tâm lý, các bác sĩ về rối loạn tâm thần để xem xét có tổn thương thực thể để chữa trị.

Tuy nhiên, do ngành y tế đang quá tải bệnh nhân Covid-19 nên các bệnh nhân hậu Covid-19 sẽ tiếp tục được nghiên cứu nhưng không phải là tình huống cấp bách để xử lý.

Hiện nay, Bệnh viện tâm thần Trung ương I cũng đã lập thêm khoa chống rối loạn tâm lý Covid-19 để tư vấn và điều trị cho bệnh nhân.

Trước đó, PGS.TS Hoàng Bùi Hải, Phó giám đốc Bệnh viện điều trị người bệnh Covid-19 Đại học Y Hà Nội cho biết bệnh viện đã thành lập khoa Hồi phục chức năng hậu Covid-19, với 40 giường bệnh, chăm sóc F0 về thể chất và tinh thần trước khi xuất viện.

Những bệnh nhân Covid-19 sau giai đoạn hồi sức sẽ được chuyển sang khoa Hồi phục chức năng hậu Covid-19. Tại đây, các chuyên gia phục hồi chức năng hô hấp, tâm lý trị liệu sẽ tiếp tục điều trị cho bệnh nhân.

Nhiều F0 nhẹ, chưa bị tổn thương phổi nhưng phàn nàn bị mất ngủ, rối loạn vị giác, chán ăn, thậm chí rối loạn tâm thần, trầm cảm… một số vấn đề khác như rối loạn kinh nguyệt…

Bác sĩ Chu Thị Quỳnh Thơ, Quyền Trưởng Khoa Hồi phục chức năng, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội chia sẻ, bệnh nhân Covid-19 sau khi đã qua khỏi giai đoạn cấp tính vẫn có thể có những triệu chứng tồn tại dai dẳng như khó thở, mệt mỏi, đau cơ.

Có những rối loạn bệnh nhân hậu Covid-19 phải đối mặt như tình trạng suy giảm thể chất, nhận thức, rối loạn chú ý giảm khả năng tập trung. Đặc biệt, ảnh hưởng tới việc quay trở lại các chức năng sinh hoạt hàng ngày.

Theo nữ bác sĩ, tuỳ từng rối loạn chức năng bệnh nhân gặp phải ảnh hưởng trong sinh hoạt hàng ngày. Những bệnh nhân tổn thương phổi, xơ phổi nặng sẽ giảm chức năng thông khí của phổi, rối loạn chức năng hô hấp dễ khiến bệnh nhân gặp phải triệu chứng khó thở, hụt hơi, bệnh nhân ho dai dẳng. Với triệu chứng như vậy bệnh nhân rất khó quay trở lại với công việc hàng ngày bình thường như trước đây.

Hiện, Khoa phục hồi chức năng đang xây dựng bộ công cụ để theo dõi bệnh nhân lâu hơn. Có những bệnh nhân cần được theo dõi kéo dài trong thời gian tới 6 tháng, thậm chí có những nghiên cứu theo dõi bệnh nhân tới 1 năm để có thể tầm soát, sàng lọc đối tượng có nhu cầu tiếp tục can thiệp về mặt y tế có thể phục hồi chức năng, tâm lý.

Với bệnh nhân Covid-19 thể nhẹ sau này có vấn đề về mặt sức khoẻ như khó thở, rối loạn phát sinh khi hoạt động thể dục kháng sức phải gặp nhân viên y tế. Từ đó, mới xác định xem có nằm trong những ảnh hưởng hậu Covid-19 hay không hay bệnh lý nào khác. Biến chứng hậu Covid-19 hay gặp ở bệnh nhân có nguy cơ cao, đối với những người cao tuổi chứ không phải tất cả đối tượng mắc Covid-19 đều gặp phải.

Từ đó, các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan hay tâm niệm "trước sau gì cũng mắc Covid-19".

Sự kiện

Diễn biến dịch Covid-19 tại Việt Nam

Cập nhật 2022-0-5 17:0:4012 tin bài

Diễn biến dịch Covid-19 tại Việt Nam